Uniwersytet Wrocławski

Strona główna > Nauka > Badania > Kobieca poezja jidysz od początku dwudziestego wieku do Zagłady
Status: zakończony
Typ: badania finansowane
Numer ewidencyjny: 4101/PB/IFP/07
Jenostka prowadząca: Instytut Filologii Polskiej UWr
Czas trwania projektu: 2007
do: 2010
Źródło finansowania: Ministerstwo Edukacji i Szkolnictwa Wyższego
Uzyskane środki: 52260,00
Tytuł projektu: Kobieca poezja jidysz od początku dwudziestego wieku do Zagłady
Kierownik projektu: dr Joanna Lisek
Główny wykonawca: dr Joanna Lisek
Wykonawca: Karolina Szymaniak
Bella Szwarcman-Czarnota
Cel(e) projektu: W latach 20-tych XX w. po raz pierwszy na arenie literatury jidysz w głównych ośrodkach jej rozwoju (Polska, Amaryka, ZSRR) w sposób znaczący zaistniały kobiety – autorki, w tym przede wszystkim poetki. Celem projektu jest przedstawienie sylwetek i twórczości poetek jidysz (Melki Lee, Anny Margolin, Berty Kling, Rozy Newadowskiej, Rochl Korn, Idy Glazer, Ester Szumaczer, Celii Dropkin, Kadii Molodowski, Rejzl Żechlińskiej, Rebeki Rojzenblat) oraz podstawowych motywów ich twórczości, ze szczególnym wyeksponowaniem sposobu kreacji podmiotu (w poszukiwaniu własnego głosu poetki używają różnych strategii: kobieta-dziecko, kobieta-nierządnica, kobieta-bojowniczka). Praca ma na celu ukazanie rewolucyjnych zmian, jakich dokonały one w miłosnej poezji jidysz odchodząc od powściągliwej koncepcji miłości platonicznej, sentymentalizmu czerpiącego wzorce z poezji ludowej, ascetecyzmu i rygorystycznego pomijania wstydliwej sfery zmysłowo-fizjologicznej w stronę sensualizmu, cielesności, nowej normy intymności erotycznej. Zmiany te wiązały się odświeżeniem metaforyki, wprowadzeniem nowych motywów obrazowych, symboli i nastrojów. Rozprawa poszukuje odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób nowy styl żydowskiej liryki erotycznej wiązał się z modernizmem w literaturze jidysz oraz do jakiego stopnia pozostawał wyrazem zmian kulturowo-obyczajowych prowadzących do pojawienia się typu kobiety samodzielnej, walczącej o równouprawnienie, również w sferze seksualnej. Interesującym zagadnieniem jest również prześledzenie związku motywów erotycznych z religijnymi oraz uwikłań miłosnej liryki kobiecej w kwestie syjonizmu, socjalizmu, komunizmu, czy asymilacji. Istotnym zagadnieniem pozostaje również kwestia recepcji kobiecej poezji jidysz przez ówczesną krytykę oraz dyskusja o kobiecym potencjale twórczym, wpisująca się wówczas w rozważania o roli kobiet w kulturze żydowskiej. Cezurą czasową dla opisu omawianego zjawiska pozostanie czas Zagłady, który wymaga osobnego opracowania i odmiennych kontekstów interpretacyjnych oraz innej metody analiz.
Opis: Podstawą prac badawczych były źródła biblioteczne (zbiory Żydowskiego Instytutu Historycznego i Biblioteki Narodowej w Warszawie, YIVO (Institute for Jewish Research) w Nowym Jorku, biblioteka Hebrew University w Jerozolimie):
utwory w języku jidysz (dla kontekstu inerpretacyjnego w przypadku autorek wielojęzycznych mogą być także wykorzystane utwory w języku hebrajskim, polskim, rosyjskim, angielskim) opublikowane w postaci zbiorków poetyckich, antologii, bądź na łamach prasy
dyskusje i recenzje prasowe
i archiwalne (YIVO - Institute for Jewish Research w Nowym Jorku):
teksty niedrukowane,
zachowana w archiwach korespondencję (przede wszystkim w języku jidysz, rosyjskim, angielskim),
wspomnienia i pamiętniki,
fotografie
Efekt(y) projektu: W wyniku przeprowadzonych kwerend w Bibliotece Narodowej i Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie, w bibliotece przy Hebrew University w Jerozolimie oraz w bibliotece i archiwum YIVO (Institute for Jewish Research) w Nowym Jorku pozyskano bogaty materiał dotyczący działalności i twórczości poetek jidyszowych. Zgromadzone źródła obejmowały: zbiory poetyckie, publikacje prasowe, rękopisy, korespondencję, fotografie, recenzje. W oparciu o nie przygotowano dwa tomy: część teoretyczno-historyczną poświęconą kobiecej poezji jidysz oraz polsko-jidyszową antologię tekstów. W pierwszym tomie przedstawiono sylwetki i twórczość poetek jidysz z Polski, Ukrainy, ZSRR i USA (m.in. Sary Rejzen, Kadii Mołodowskiej, Malki Lee, Celii Dropkin, Miriam Ulinower, Berty Kling, Ester Szumaczer, Chany Lewin, Rochl Korn, Anny Margolin, Raszel Werpińskiej, Szifry Wajs) na tle przemian dotyczących sytuacji obyczajowo-społecznej kobiet żydowskich i rozwoju świeckiej kultury jidysz. Tom ten obejmuje następujące rozdziały: I Kobiety w literaturze jidysz; II Motywy: 1. Babka, matka, córka; 2. Ojciec, kochanek, syn; 3. Między sztetl a metropolią; 4. Wobec natury; 5. W poszukiwaniu narodowej, politycznej i społecznej tożsamości; 6. שרייב ליבע-לידער! (Pisz wiersze o miłości!) – Wobec poezji; 7. Ciało; 8. Być kobietą. Drugi tom obejmuje wiersze wymienionych wcześniej autorek w przekładzie Belli Szwarcman-Czarnoty, Karoliny Szymaniak i Joanny Lisek
Publikacje:
Abstrakt: Tom pierwszy obejmuje następujące rozdziały: I Kobiety w literaturze jidysz; II Motywy: 1. Babka, matka, córka; 2. Ojciec, kochanek, syn; 3. Między sztetl a metropolią; 4. W poszukiwaniu narodowej, politycznej i społecznej tożsamości; 6. שרייב ליבע-לידער! (Pisz wiersze o miłości!) – Wobec poezji; 7. Ciało; 8. Być kobietą.
Drugi tom obejmuje wiersze wielu jidyszowych autorek w przekładzie Belli Szwarcman-Czarnoty, Karoliny Szymaniak i Joanny Lisek.
Słowa kluczowe: literatura jidysz, poezja kobieca, studia genderowe, studia żydowskie
Jednostki prowadzące: Instytut Filologii Polskiej UWr
Zakład Studiów Żydowskich

INSTYTUT FILOLOGII POLSKIEJ UNIWERSYTET WROCŁAWSKI

 

Plac Nankiera 15b
50-140 Wrocław, Polska

 

Sekretariat:
tel. (048-71) 375-25-59
e-mail: ifp@uwr.edu.pl

Dziekanat (studia I stopnia):

tel. (048-71) 375-24-92

Dziekanat (studia II stopnia):
tel. (048-71) 375-28-15

Dziekanat (studia niestacjonarne I stopnia i uzupełniające II stopnia):
 tel. (048-71) 3752 - 513
 

>> WIĘCEJ

Sekretariat:
tel. (048-71) 375-25-59
e-mail: filpol@uni.wroc.pl

Dziekanat (studia licencjackie):
tel. (048-71) 375-22-25

Dziekanat (studia magisterskie):
tel. (048-71) 375-28-05

Dziekanat (studia niestacjonarne licencjackie i uzupełniające magisterskie):
tel. (048-71) 3752 - 513

>> WIĘCEJ

Zapisz się na newsletter IFP



Wersja pełnostronicowa »